Giống như tất cả các loại phụ gia, tên gọi của chúng thường phản ánh chức năng hoạt động của nó. Phụ gia chống mài mòn giúp ngăn ngừa sự mài mòn do tiếp xúc giữa các bề mặt của các bộ phận máy móc. Có nhiều loại phụ gia chống mài mòn, nhưng hầu hết đều thuộc nhóm vật liệu phân cực như dầu béo, axit và este.
Trong một số điều kiện vận hành của máy móc, lớp màng dầu bôi trơn chưa được hình thành và các điểm gồ ghề trên cả hai bề mặt của các bộ phận có thể tiếp xúc trực tiếp với nhau. Những điều kiện này được gọi là điều kiện bôi trơn biên. Các phụ gia chống mài mòn trong trường hợp này được gọi là phụ gia bôi trơn biên.
Trong điều kiện trượt nhẹ, sự mài mòn được giảm thiểu. Tuy nhiên, trong điều kiện khắc nghiệt, các phân tử có thể bị loại bỏ, làm mất hiệu quả giảm mài mòn. Điều này được thể hiện qua dữ liệu phân tích dầu với sự hiện diện của kim loại mài mòn ở mức cao.
ZDDP bị suy giảm do ảnh hưởng nhiệt. Khi nhiệt độ quá cao và/hoặc thời gian thay dầu kéo dài, ZDDP không còn cung cấp khả năng bảo vệ chống mài mòn tốt nhất.
Phụ gia chống mài mòn (AW) và phụ gia chịu áp suất cực áp (EP) thường bị nhầm lẫn. Mặc dù có nhiều điểm tương đồng trong cách hoạt động (cùng tạo lớp màng hóa học), nhưng AW và EP có chức năng bảo vệ chất bôi trơn khác nhau.
Phụ gia chống mài mòn AW (ZDDP) giúp giảm mài mòn khi hệ thống chịu áp lực từ vừa đến cao. Còn phụ gia ZDDP (dialkyldithiophosphate kẽm) tạo lớp màng bôi trơn giới hạn dày từ 50nm đến 150nm, có cấu trúc phức tạp giống như thủy tinh.
Ở nhiệt độ rất cao (trên 150°C), ZDDP (kẽm và phốt pho) phản ứng chậm để tạo lớp màng trên bề mặt rắn. Ở nhiệt độ thấp hơn (dưới 25°C), các lớp màng này – gọi là “tribo-film” – được hình thành nhanh hơn.
Phụ gia EP phản ứng mạnh hơn nhiều, chứa phốt pho và lưu huỳnh, được kích hoạt bởi nhiệt độ và hoạt động trong khoảng từ 600°C đến 1.000°C. Chúng tạo ra một lớp màng mỏng như một lớp rào chắn giữa các điểm tiếp xúc ma sát, giúp bảo vệ bề mặt khỏi tiếp xúc trực tiếp, tránh trầy xước và hiện tượng hàn dính giữa các bề mặt. EP được sử dụng trong các loại dầu dành cho hệ thống vận hành trong điều kiện tải trọng cao.