Không có xưởng sửa chữa động cơ nào trên thế giới mà chưa từng nghe câu chuyện này. Thiếu bảo dưỡng định kỳ, dẫn đến những nỗ lực khắc phục vội vã trong hoảng loạn rồi tìm cách bù đắp. Hoặc ngược lại: áp dụng lịch trình tra mỡ hàng tuần cho tất cả động cơ một cách máy móc.
Một lịch trình tra mỡ động cơ đúng cách phụ thuộc nhiều vào kích thước vòng bi, tốc độ, nhiệt độ vận hành và môi trường hơn là vào lịch trình trên tờ lịch treo tường. Thực tế việc tra mỡ quá nhiều là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây hỏng vòng bi, đặc biệt với động cơ có công suất dưới 100 HP.
Dưới đây là lịch trình thực tế được áp dụng tại nhiều cơ sở công nghiệp:
Sau đó điều chỉnh dựa trên môi trường làm việc:
- Môi trường sạch, có kiểm soát nhiệt độ: Có thể kéo dài chu kỳ lên gấp đôi.
- Môi trường bụi (nhà máy gỗ, xi măng, trạm nghiền đá, mỏ….): Giảm chu kỳ xuống khoảng một nửa.
- Môi trường ẩm ướt hoặc thường xuyên có nước xối vào điểm bôi trơn: Tra mỡ thường xuyên hơn.
- Nhiệt độ môi trường cao (>40°C): Rút ngắn chu kỳ.
- Hoạt động liên tục 24/7: Rút ngắn chu kỳ so với vận hành gián đoạn.
Lượng mỡ bao nhiêu là đủ?
Lượng mỡ cũng quan trọng không kém gì chu kỳ tra mỡ.
Công thức thường dùng:
- Mỡ (ounce) = Đường kính ngoài vòng bi (inch) × Chiều rộng vòng bi (inch) × 0.114
- Mỡ (gram) = Đường kính ngoài vòng bi (mm) × Chiều rộng vòng bi (mm) × 0.005
Tra quá nhiều mỡ sẽ sinh nhiệt, làm đảo trộn chất bôi trơn bên trong và có thể phá hỏng vòng bi.
Quy trình tra mỡ đúng cách
1. Làm nóng động cơ đến nhiệt độ vận hành.
2. Vệ sinh sạch đầu bơm mỡ.
3. Tháo hoặc mở nút xả nếu có.
4. Bơm mỡ từ từ trong khi động cơ đang chạy (trừ khi nhà sản xuất quy định khác).
5. Dừng lại ngay khi thấy mỡ mới xuất hiện ở lỗ thoát hoặc đã thêm đủ lượng tính toán.
6. Cho động cơ chạy thêm 15–30 phút để loại bỏ mỡ thừa ra ngoài.
7. Lắp lại nút xả mỡ.
Lựa chọn loại mỡ
Phần lớn động cơ công nghiệp dùng mỡ polyurea, Phức calcium NLGI #2 dành cho động cơ điện. Ví dụ:
· Perma SPEED CX SYN 100-2
· Mobil Polyrex EM
· Chevron SRI-2
· Shell Gadus S5 V100 2
· SKF LGHP 2
Tránh trộn lẫn các loại mỡ (ví dụ polyurea với lithium complex) trừ khi đã được xác nhận là chúng tương thích với nhau.
Đối với khách hàng vận hành nhiều động cơ, việc theo dõi xu hướng rung động và nhiệt độ có thể giúp điều chỉnh (kéo dài hoặc rút ngắn) các khoảng thời gian bảo dưỡng này dựa trên tình trạng thực tế của vòng bi, thay vì tuân theo một lịch trình cố định.